Alienacja rodzicielska to zjawisko, które wciąż zbyt rzadko trafia do publicznej debaty, mimo że dotyka tysięcy rodzin w Polsce. Tak naprawdę jest to rodzaj cichej przemocy w majestacie prawa. W jednym z moich materiałów wideo wypowiadam się na ten temat, ale chciałbym również podkreślić klika faktów, a zwłaszcza poruszyć ten temat z perspektywy ojców, którzy po rozstaniu ze swoją żoną lub partnerką są systematycznie odcinani od kontaktu z własnymi dziećmi.
Dla wszystkich, którzy jeszcze nie znają tego terminu, chciałbym najpierw wyjaśnić czym jest alienacja rodzicielska. Alienacja rodzicielska to proces, w którym jedno z rodziców – najczęściej ten, z którym dziecko mieszka na co dzień – manipuluje nim emocjonalnie, aby zniechęcić je do drugiego rodzica. Może to przybierać formę oczerniania, wzbudzania lęku, sugerowania, że kontakt z drugim rodzicem jest niebezpieczny lub niepotrzebny. Zwykle jeden z rodziców stwarza drugiemu coraz więcej problemów i utrudnia widywanie się z dzieckiem lub dziećmi. W skrajnych przypadkach dochodzi do całkowitego zerwania relacji między dzieckiem a alienowanym rodzicem. Nawet wbrew orzeczeniom sądu.
Jakie mogą być skutki dla dziecka i rodzica? Dla dziecka skutki alienacji rodzicielskiej są dramatyczne i trudno je odwrócić. To najczęściej zaburzenia więzi z rodzicem, problemy emocjonalne, co w przyszłości może nieść ze sobą trudności w budowaniu relacji w dorosłym życiu. Dla rodzica – najczęściej ojca – to bolesne doświadczenie bezsilności, poczucia niesprawiedliwości i utraty jednego z najważniejszych aspektów życia, jakim jest dla niego własne dziecko lub dzieci.
Co na to system sądownictwa oraz społeczeństwo? Najczęściej nie reagują w ogóle. Brak reakcji systemu to najgorsze co może spotkać rodzica, który boryka się z problemem alienacji. Chciałbym zasygnalizować, że polski system prawny często nie reaguje adekwatnie na przypadki alienacji. Sądy rodzinne rzadko egzekwują postanowienia dotyczące kontaktów z dzieckiem, a próby wyegzekwowania swoich praw przez alienowanego rodzica bywają interpretowane jako agresywne lub niepokojące. Potęguje to przewlekłość spraw sądowych, które toczą się latami, a dziecko w tym czasie ma utrudniany kontakt z jednym z rodziców. Czas płynie nieubłaganie, skutki są nieodwracalne.
Jak można temu przeciwdziałać? Przede wszystkim apeluję o większą świadomość społeczną i edukację na temat alienacji rodzicielskiej. Zachęcam również do korzystania z pomocy specjalistów, takich jak psychologowie czy mediatorzy, którzy mogą Ci pomóc w odbudowaniu relacji z dzieckiem i przeciwdziałaniu dalszej alienacji. Zawsze uważałem, że alienacja rodzicielska to forma przemocy emocjonalnej, która niszczy relacje rodzinne i ma długofalowe skutki dla wszystkich zaangażowanych stron. Potrzebujemy systemowych zmian i większej wrażliwości społecznej, by skutecznie przeciwdziałać temu zjawisku i chronić dobro dzieci oraz prawa rodziców.
Miłosz Barszczak – twórca „Odzyskać Byłą”. Podpowiada jak tworzyć wartościowe relacje z najbliższymi – z żoną, z dzieckiem; pomaga uratować Twój związek i wskazuje jak dbać o relacje